ANNE SÜTÜNÜN ENFEKSİYONLARDAN KORUMA ÖZELLİĞİ

Anne sütü sadece ideal besleyici değil, süt çocuğunu enfeksiyonlardan koruma özelliğinide gösteren bir besleyicidir. Anne sütünün bu özelliği:

1. İçerdiği direk etkili antimikrobial faktörler,
2. Antiinflamatuar faktörler,
3. İmmün sistemi modüle eden biyoaktif faktörler sonucunda olmaktadır.

Direkt etkili antimikrobial faktörler, fonksiyonları ve anne sütündeki miktarları Tablo IV'te verilmiştir. Bu faktörler gastrointestinal sistemden salgılanan enzimlere dayanıklıdırlar. Bakterileri öldürmede sinerjik etki gösterirler. Miktarları laktasyon süresine göre değişiklikler gösterir. Başta SIgA olmak üzere mukozayı kaplayarak süt çocuğunu salmonella, şigella, kolera, poliovirüs, rotavirüs, sinsitial respiratuar virüs  ve diğer mikroorganizmalar ile gelişe enfeksiyonları önlerler. Annedeki mukozal antijenik stimulus peyer plaklarındaki mononükleer hücrelerden "cytokinlerin" salgılanmasını, "cytokin" lerde lokal IgMB lenfositlerinin IgAB hücrelerine, dönüşümünü sağlar. Meme lakteallerine göç eden bu hücrelerden enteromammarik bir bağlantı ile anne ve bebeğin çevresinde bulunana patojenlere karşı SIgA yapılır. Bunun sonucu olarak bebek en çok karşılaşma ve enfeksiyon yapma olasılığı olan mikroorganizmalara karşı korunur. SIgA antikorları enfeksiyonun başlaması için gerekli olan bakteri ve virüslerin mukoazaya yapışmasını önler.

            Lenfoid hücrelerin bronko mammarik yollarınında olduğu ve anne sütü ile beslenen süt çocuğunu solunum yolu enfeksiyonlarından koruduğu düşünülmektedir.

 Tablo IV. Anne Sütündeki Antimikrobial Faktörler ve Fonksiyonları

 Faktör                                                               Fonksiyonu

Proteinler        

            Laktoferrin                                         Fe³+ şelasyonu

            Lizozim                                             Peptidoglikan degredasyonu

            Fibronektin                                        Opsoninler

            SIgA                                                  Antijen - Bilding

            Musin                                                Anti-rotavirüs, reseptör anoloğu

            C3                                                    Opsonin

Oligosakkaritler                                             Reseptör anoloğu

Lipidler                                                         Virüsleri parçalama

 Zamanımızda, oligosakkarider ve bunların glisinli bileşimlerinin reseptör anoloğu olarak fonksiyon yaptığı, değişik bakterilerin ve toksinlerinin gastrointestinal sistem ve solunum yolları ımıkozasına bağlanmalarını ve kolonizasyonlarını önleyerek çocuğu enfeksiyonlardan koruduğu bilin­mektedir. Anne sütüyle beslenen çocukların barsak florasını baskın alarak Bifidobakterium bifidus oluştur. N-asetil glukozamin içeren oligosak­karider bu bakterinin çoğalmasını sağlayan bifidus faktörü gibi hareket ederler. Bifidus bakterilerinin çoğunluk olduğu ortam asidiktir ve diğer zararlı mikroorganizmaların üremesine elverişli değildir. Anne sütündeki nötral olisakkarider yenidoğanın gastrointestinal sistemini V.cholerae enfeksiyonundan korumaktadır. Bebeklerin barsak geçirgenliği artmıştır. Bu nedenle barsaklardan absorbe olarak itrah edilen oligosakkariderin çözünür bir reseptör gibi hareket ederek bebeği üriner sistem enfeksi­yonlarından koruduğu düşünülmektedir.

 Anne sütünde 100 den fazla farklı oligosakkaritin olduğu gösterilmiştir. Matür ve preterm sütte 3-6 gr/Lt oligosakkarit mevcuttur. İnek sütünde ise bu kompleks şeker ancak 0.03-0.06 gr/L civarında bulunmaktadır.

 Anne sütünün enfeksiyondan koruyucu etkisi immün sistemin fizyolojik olarak iınmatür olduğu ilk aylarda özellikle önem gösterir.

 Anne sütünde enflamasyonu degrede eden enzimler, sitoprotektif ajanlar, hormonlar, bazı antimİkrobial faktörler, askorbik asit, a-tokoferol, ß-karoten gibi antioksidanlar, büyüme faktörleri gibi enflamasyonu önleyen faktörler de vardır.

 Anne sütündeki asetilhidrolaz enzimi platelederi aktive eden faktörü (PAF) parçalayarak yenidoğanda nekrotizan enterokolitin gelişmesini önlemektedir. Birçok merkezin toplu olarak değerlendirme sonuçları anne sütü ile beslenmeyen yenidoğanlarda nekrotizan enterokolit görülme riskinin 10 kat daha fazla olduğunu göstermiştir.

 Retrospektif epidemiyolojik araştırmalarla anne sütü ile beslenen çocuklarda Tip i diyabet mellitus, lenfoma, Crohn hastalığının daha az gelişmesi anne sütünde immün sistemi module eden bazı faktörlerin olabileceğini düşiindürmüştür.

 Süt çocuğunda süte pass if olarak geçmeyen bazı immün faktörlerin artmış miktarlarda bulunması anne sütünün immün sistemi modüle eden etkisinin olduğunu göstermektedir. Anne sütündeki başlıca immüno modü­latörler T hücrelerini aktive eden "Interleukin-I-beta" IgAB hücrelerine dönüşümünü sağlayan  "Transforming growth factor beta", α-tocopherol ve prolaktindir.